Basilisa Álvarez “A Corales”, Unha mapoula nas Atochas

Basilisa Álvarez “A Corales”, Unha mapoula nas Atochas

A vida de Basilisa Álvarez “A Corales” é apaixoante. Con apenas 15 anos migrou do seu pobo natal, case na fronteira con Portugal, a unha Coruña que naqueles anos era un verxel do movemento obreiro libertario. Na súa primeira década na cidade Basilisa exerceu a prostitución, pero entrados os anos 20 pasou a formar parte da Sociedade de Empacadoras da CNT herculina. Dende a ditadura de Primo de Rivera A Corales puxo a súa casa no barrio das Atochas ao dispor dos compañeiros libertarios perseguidos polas novas autoridades. Faría o mesmo despois do fatídico xullo de 1936, o que remataría un ano despois cun asalto da guardia civil á súa vivenda e con ela fuxindo polos tellados das Atochas. Tras isto os anarquistas da cidade farían circular o rumor de que A Corales morrera afogada nos Pelamios e, con isto, evitar que as forzas represivas a perseguiran. Á súa volta á cidade axiña tentou fuxir cara a Asturias, pero ela e tódo-los participantes naquel intento serían apresados. Xa no cárcere A Corales sería o terror dos carceleiros, aos cales se enfrontaba continuamente, á vez que acollía e protexía ás novas reclusas.

Pero a de Basilisa Álvarez non é unha historia única. Como ela, foron moitas as mulleres da Coruña que se situaron na primeira liña contra o golpe militar de xullo de 1936 e puxeron as súas vidas a disposición das redes de resistencia que trataban de conter o fascismo que imporía, nas seguintes décadas, o terror e arrasaría coa cultura obreira da cidade. E como a dela, son moitas as historias que quedaron silenciadas a través dos asasinatos, das torturas, dos encarceramentos, do medo que imperou durante case medio século.

Con este libro o colectivo Refudios da Memoria quixo celebrar, con ocasión do Día das Mapoulas Libertarias de 2023, o legado desas mulleres que, como A Corales, imaxinaron outros mundos posibles e deixaron a vida por procuralos.